Rzetelny audyt energetyczny wymaga połączenia dokumentacji, oględzin oraz informacji o rzeczywistym użytkowaniu budynku. Im pełniejszy zestaw danych do audytu energetycznego, tym łatwiej ocenić stan przegród, instalacji i wentylacji, a następnie wskazać działania, które mogą ograniczyć zużycie energii. Same rachunki lub projekt budowlany zwykle nie wystarczą.
Zakres potrzebnych informacji zależy od rodzaju obiektu, jego wieku, przeznaczenia i celu opracowania. Inne dane będą istotne przy domu jednorodzinnym, inne przy budynku wielorodzinnym, lokalu usługowym czy obiekcie o nietypowej konstrukcji. Poniższa baza pytań pomaga przygotować się do audytu i uporządkować dokumenty przed wizytą specjalisty.
Baza pytań
1. Jaki jest podstawowy cel audytu?
Przede wszystkim należy określić, do czego ma służyć opracowanie. Audyt może wspierać planowanie termomodernizacji, analizę kosztów eksploatacji, przygotowanie inwestycji, ocenę wariantów modernizacji albo zebranie danych wymaganych w konkretnym postępowaniu formalnym. Cel wpływa na zakres analizy, sposób przedstawienia wyników i potrzebne dokumenty.
Warto przekazać również informację, czy audyt ma dotyczyć całego budynku, wybranej części, konkretnej instalacji czy planowanego remontu. Jeśli rozważana jest modernizacja dachu, elewacji, stolarki, źródła ciepła lub wentylacji, należy wskazać to przed rozpoczęciem prac.
2. Jakie dokumenty techniczne są dostępne?
Najbardziej przydatne są dokumenty pokazujące konstrukcję i sposób wykonania budynku. Mogą to być:
- projekt budowlany, architektoniczno-budowlany lub wykonawczy,
- rzuty kondygnacji, przekroje i elewacje,
- dokumentacja powykonawcza, jeśli budynek był zmieniany,
- informacje o powierzchni użytkowej, ogrzewanej i zabudowy,
- opisy przegród: ścian, dachu, stropów, podłóg i fundamentów,
- protokoły odbioru lub wcześniejsze opracowania dotyczące instalacji.
Brak projektu nie uniemożliwia automatycznie wykonania audytu, ale może zwiększyć znaczenie pomiarów i oględzin. W takiej sytuacji część parametrów trzeba ustalić na podstawie stanu faktycznego, dostępnych materiałów, odkrywek lub dodatkowych badań. Nie należy zakładać, że dane z nieaktualnego projektu odpowiadają obecnemu budynkowi.
3. Kiedy budynek został wybudowany i jakie przechodził modernizacje?
Rok budowy pomaga powiązać obiekt z ówczesnymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi, jednak nie zastępuje oceny konkretnego budynku. Ważniejsze może być to, czy wykonano później docieplenie, wymianę okien, remont dachu, modernizację kotłowni albo zmianę systemu wentylacji.
Trzeba wskazać przybliżony zakres, datę i sposób wykonania takich prac. Przydatne są faktury, karty produktów, protokoły robót, zdjęcia z budowy oraz informacje o grubości zastosowanej izolacji. Jeżeli nie ma dokumentów, należy wyraźnie zaznaczyć, które dane są tylko szacunkiem właściciela lub zarządcy.
4. Jakie są wymiary i układ budynku?
Do analizy potrzebne są informacje o liczbie kondygnacji, powierzchni, wysokości pomieszczeń, układzie ogrzewanych stref oraz sąsiedztwie przestrzeni nieogrzewanych. Istotne jest, czy budynek graniczy z innym ogrzewanym lokalem, garażem, piwnicą, poddaszem, klatką schodową lub gruntem.
Znaczenie ma także orientacja względem stron świata, wielkość i rozmieszczenie okien oraz zacienienie. Jeżeli dostępne są rzuty, warto przygotować ich aktualną wersję. Przebudowy, dobudówki i zmiany funkcji pomieszczeń powinny być zaznaczone, ponieważ wpływają na bilans energetyczny.
5. Z czego wykonano przegrody budowlane?
Audytor potrzebuje informacji o warstwach ścian, dachu, stropów, podłogi na gruncie, fundamentów i przegród między pomieszczeniami o różnej temperaturze. Liczy się nie tylko materiał konstrukcyjny, lecz także jego grubość, rodzaj izolacji, stan techniczny i ciągłość wykonania.
W przypadku dachu trzeba uwzględnić między innymi geometrię, warstwy pokrycia, ocieplenie, paroizolację, wentylowanie oraz miejsca możliwych nieszczelności. Jeżeli planowane jest zastosowanie płynnej membrany dachowej, należy przekazać informacje o istniejącym pokryciu, podłożu, zawilgoceniu i zakresie remontu. Dobór rozwiązania wymaga oceny konkretnego dachu, a nie wyłącznie danych z dokumentacji.
6. Jakie są okna i drzwi zewnętrzne?
Warto przygotować informacje o roku wymiany stolarki, materiale ram, rodzaju szyb, liczbie szyb, sposobie montażu oraz stanie uszczelek i okuć. Istotne są również drzwi wejściowe, bramy oraz ewentualne świetliki.
Nie należy oceniać szczelności wyłącznie na podstawie wieku okien. Przeciągi, nierównomierne temperatury powierzchni, problemy z zamykaniem lub zawilgocenie mogą wskazywać na potrzebę dokładniejszej diagnostyki. Test Blower Door może pomóc zlokalizować miejsca niekontrolowanego przepływu powietrza, ale jego zasadność oraz zakres ustala się dla konkretnego budynku.
7. Jakie instalacje znajdują się w obiekcie?
Należy opisać źródło ciepła, sposób przygotowania ciepłej wody użytkowej, instalację ogrzewczą, wentylację, chłodzenie oraz ewentualną instalację odnawialnych źródeł energii. Przydatne są informacje o rodzaju urządzeń, ich mocy, wieku, sterowaniu, przeglądach i sposobie eksploatacji.
W przypadku kotłowni warto udostępnić instrukcje, tabliczki znamionowe, protokoły serwisowe i dane dotyczące temperatury zasilania. Dla pomp ciepła istotne mogą być ustawienia sterownika, harmonogram pracy oraz informacje o źródle dolnym lub zewnętrznym. Dla wentylacji mechanicznej przydatne są dane o centrali, filtrach, przepływach i konserwacji.
8. Jakie było rzeczywiste zużycie energii?
Podstawą jest zużycie energii z możliwie długiego, reprezentatywnego okresu. W zależności od budynku mogą to być rachunki i odczyty dotyczące gazu, energii elektrycznej, ciepła sieciowego, oleju opałowego, pelletu, drewna lub innego paliwa. Trzeba podać jednostki, okres rozliczeniowy i informację, czy rachunki obejmują wyłącznie ogrzewanie, czy także inne zastosowania.
Ważne są również zmiany cen, przerwy w użytkowaniu, awarie, remonty oraz wyjątkowo chłodne lub ciepłe sezony. Same koszty w złotych nie zawsze pozwalają porównać zużycie, dlatego najlepiej przekazać ilości energii lub paliwa, jeśli są dostępne.
9. W jaki sposób budynek jest użytkowany?
Trzeba opisać liczbę mieszkańców lub użytkowników, godziny pracy, temperatury utrzymywane w pomieszczeniach, sposób wietrzenia i okresy nieobecności. W obiektach usługowych i przemysłowych ważne są także godziny działania urządzeń, procesy technologiczne, obciążenie pomieszczeń oraz wymagania dotyczące temperatury i wilgotności.
Informacje o użytkowaniu pomagają odróżnić problemy wynikające ze stanu technicznego od tych, które są skutkiem ustawień lub nawyków. Nie oznacza to jednak, że każdą różnicę zużycia można wyjaśnić zachowaniem użytkowników. Wnioski powinny wynikać z połączenia danych, oględzin i obliczeń.
10. Czy występują problemy z wilgocią, wentylacją lub temperaturą?
Należy zgłosić zawilgocenia, pleśń, skraplanie pary wodnej, zapach stęchlizny, zimne powierzchnie, przegrzewanie pomieszczeń, przeciągi i trudności z utrzymaniem temperatury. Warto wskazać miejsce, czas występowania oraz warunki, w których problem się nasila.
Termowizja może pomóc zobrazować rozkład temperatur powierzchni, lecz interpretacja obrazu wymaga uwzględnienia warunków pomiaru, rodzaju przegrody i różnicy temperatur. Nie każda zmiana kolorów na termogramie oznacza wadę izolacji, a brak widocznego obrazu nie wyklucza problemu. W razie potrzeby zakres pomiarów należy ustalić po oględzinach.
11. Jakie ograniczenia trzeba uwzględnić?
Audyt nie powinien opierać się na niezweryfikowanych założeniach, jeśli mają istotny wpływ na wynik. Ograniczeniem może być brak dostępu do części pomieszczeń, brak dokumentacji, niewidoczne warstwy przegród, zmienny sposób użytkowania albo brak wiarygodnych danych o zużyciu.
Właściciel lub zarządca powinien zapewnić dostęp do kotłowni, poddasza, piwnic, pomieszczeń technicznych i innych miejsc objętych analizą. Należy też poinformować o planowanych remontach oraz o elementach, których nie można naruszyć. Jeżeli konieczne są odkrywki, pomiary szczelności lub dodatkowa diagnostyka, ich zakres powinien zostać omówiony przed wykonaniem.
12. Co przygotować przed wizytą?
- zebrać dostępną dokumentację projektową i powykonawczą,
- przygotować rachunki oraz odczyty nośników energii,
- spisać wykonane modernizacje i przybliżone daty ich realizacji,
- udostępnić informacje o źródłach ciepła i wentylacji,
- opisać zauważone problemy oraz warunki ich występowania,
- zapewnić dostęp do wszystkich analizowanych stref,
- poinformować o planowanych pracach budowlanych i ograniczeniach.
Kompletne dane do audytu energetycznego przyspieszają analizę, ale nie zastępują oględzin. W Pro Save Energy zakres prac jest dobierany do celu opracowania i charakterystyki obiektu. W zależności od potrzeb ocena może obejmować audyt, świadectwo energetyczne, badanie termowizyjne lub test szczelności Blower Door. Ostateczne wnioski powinny być formułowane dopiero po weryfikacji dokumentów i stanu budynku.